STYLE KLASYCZNE W SZTUCE

Wielka opowieść o formie, harmonii i dziedzictwie

Klasyczne style w sztuce są jak fundamenty, na których przez stulecia budowano kulturę Europy i świata. Choć zmieniały się epoki, techniki, wrażliwość i środki wyrazu, powracające idee ładu, proporcji i piękna tworzyły wspólny język – rozpoznawalny od starożytnej Grecji aż po XIX-wieczne akademie. Klasycyzm w różnych swoich wcieleniach nie jest więc jedynie zbiorem zasad; to raczej sposób myślenia o sztuce jako harmonii między intelektem a emocją, między człowiekiem a światem, między tym, co przemijające, a tym, co trwałe.

Renesans – odrodzenie klasyki

Renesans w XV wieku nie był prostym powrotem do starożytności, lecz twórczym jej przetworzeniem. Artyści odkopali idee harmonii, proporcji i piękna, łącząc je z rodzącym się humanizmem.

Charakterystyka:

• perspektywa linearna (Brunelleschi),
• fascynacja anatomią i idealnym ciałem,
• realizm połączony z duchowością,
• sztuka jako droga do poznania świata.

Najważniejsze przykłady:

• Leonardo da Vinci – Mona Lisa, Ostatnia Wieczerza,
• Michał Anioł – rzeźby z Kaplicy Medyceuszy, freski w Kaplicy Sykstyńskiej,
• Rafael – Szkoła Ateńska,
• architektura Brunelleschiego, Palladia i Michała Anioła.

Polski renesans:

• Wawel za Zygmunta Starego – dziedziniec arkadowy jako arcydzieło włoskiej harmonii,
• Kaplica Zygmuntowska – perła renesansu na północ od Alp,
• dzieła malarstwa i rzeźby w duchu renesansu krakowskiego i lubelskiego.

Starożytna Grecja – narodziny klasyki

To właśnie w Grecji zrodziły się kanony, które stały się inspiracją dla późniejszych pokoleń artystów.

Charakterystyka:

• idea kalokagathii – piękno połączone z dobrem i cnotą,
• dążenie do idealnych proporcji ludzkiego ciała,
• równowaga i harmonia w kompozycji,
• rozwój architektury opartej na trzech porządkach: doryckim, jońskim i korynckim.

Najważniejsze przykłady:

• Partenon na Akropolu,
• rzeźby Fidiasza, Polikleta i Myrona, takie jak Doryforos czy Dyskobol,
• malowidła wazowe, będące mistrzostwem prostoty i narracyjności.

W polskiej sztuce elementy greckiego klasycyzmu pojawiły się znacznie później, szczególnie w okresie oświecenia – np. w architekturze Stanisława Zawadzkiego, autora klasycystycznych pałaców w Śmiełowie i Kurozwękach.

Starożytny Rzym – realizm, potęga i monumentalność

Rzym przejął greckie wzorce, ale nadał im bardziej praktyczny i monumentalny charakter.

Charakterystyka:

• silny realizm w portretach,
• rozwój inżynierii architektonicznej (łuk, sklepienie, kopuła),
• sztuka propagandowa ukazująca potęgę imperium.

Najważniejsze przykłady:

• Koloseum, Panteon, Łuk Tytusa,
• realistyczne rzymskie portrety, zwłaszcza tzw. verystyczne popiersia,
• mozaiki i malowidła z Pompejów.

Wpływy w Polsce i Europie:
Architektura klasycystyczna europejskich stolic – Paryża, Wiednia, Berlina – nawiązuje do rzymskiej monumentalności. W Polsce echem tej tradycji jest m.in. Teatr Wielki w Warszawie czy budowle projektowane przez Corazziego.

Barok – klasyka w ruchu

Choć barok kojarzy się z przepychem i dramatyzmem, jest jednocześnie jedną z odmian klasycyzmu, zakorzenioną w antyku, ale bardziej emocjonalną i dynamiczną.

Charakterystyka:

• dramatyczna gra światła i cienia (chiaroscuro),
• ruch, napięcie, patos,
• monumentalna architektura – krzywoliniowe fasady i bogate wnętrza.

Najważniejsze przykłady:

• Bernini – Ekstaza św. Teresy, kolumnada na placu św. Piotra,
• Caravaggio – rewolucja w malarstwie światłocienia,
• Borromini – architektoniczne eksperymenty z formą.

Barok w Polsce:

• Pałac w Wilanowie – polski “Wersal”,
• kościoły jezuickie, m.in. w Krakowie i Lublinie,
• malarstwo portretowe (tzw. sarmackie) i świetne przykłady rzeźby drewnianej (np. twórczość Baltazara Fontany).

Klasycyzm XVIII–XIX wieku – powrót do antyku

Epoka Oświecenia przyniosła świadomy, programowy powrót do surowej prostoty antyku po barokowej ekstrawagancji.

Charakterystyka:

• prostota i symetria,
• jasność kompozycji,
• inspiracja rzymską moralnością, republikanizmem i cnót obywatelskich,
• sztuka jako narzędzie edukacji i moralnego oddziaływania.

Najważniejsze przykłady:

• Jacques-Louis David – Przysięga Horacjuszy, Śmierć Marata,
• architektura Paryża z czasów Napoleona,
• monumentalizm pruski i wiedeński.

Klasycyzm w Polsce:

• Świątynia Sybilli w Puławach Izabeli Czartoryskiej,
• monumentalne budowle Warszawy projektowane przez Kubickiego,
• rzeźba i malarstwo o tematyce patriotycznej i historycznej.

Akademizm – klasyka w służbie edukacji

Akademizm XIX wieku był systemem kształcenia i stylem, który starał się utrzymać klasyczne kanony w czasach pojawiania się nowych prądów – romantyzmu, realizmu czy impresjonizmu.

Charakterystyka:

• perfekcyjne rysunkowe przygotowanie,
• idealizacja świata przedstawionego,
• tematyka mitologiczna, historyczna, alegoryczna.

Najważniejsze przykłady:

• malarstwo Ingres’a, Bouguereau, Almy-Tademy.

W Polsce:

• twórczość Akademii Petersburskiej i monachijskiej: Matejko, Siemiradzki, Grodzicki,
• rozwój malarstwa historycznego i religijnego.

Receive the latest news straight to your inbox

About the latest and upcoming Art Auctions.

About the upcoming Exhibitions and events.

About the latest Works in our Catalogs.

COMPANY

FOR ARTISTS

CUSTOMER SERVICE

Page made by Łafra Sp.z o.o